รู้หรือไม่ว่า วันที่ 24 ตุลาคม 2026 เป็นวันพิเศษทางคณิตศาสตร์ที่เรียกว่า “วันทฤษฎีบทพีทาโกรัส” (Pythagoras’ Theorem Day) ซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นทุกปี แต่จะเกิดขึ้นเฉพาะวันที่จำนวนที่แทนวัน เดือน และปี (ค.ศ.) สามารถนำมาสร้างความสัมพันธ์ตามทฤษฎีบทพีทาโกรัสได้อย่างลงตัว
ทฤษฎีบทพีทาโกรัส (Pythagoras’ Theorem) เป็นหลักการสำคัญทางเรขาคณิตที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างความยาวด้านทั้งสามของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก โดยระบุว่า “สำหรับรูปสามเหลี่ยมมุมฉากใด ๆ ผลบวกของกำลังสองของความยาวของด้านประกอบมุมฉากเท่ากับกำลังสองของความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก” เขียนเป็นสมการได้ดังนี้
a² + b² = c²
เมื่อ a และ b แทนความยาวของด้านประกอบมุมฉากแต่ละด้าน และ c แทนความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก ซึ่งเป็นด้านที่ยาวที่สุด
ความพิเศษของวันที่ 24 ตุลาคม 2026 อยู่ที่การเขียนวันที่ในรูปแบบ 24/10/26 (วัน/เดือน/ปี ค.ศ. สองหลักสุดท้าย) ซึ่งผลบวกของกำลังสองของจำนวนที่แทนวันและเดือน เท่ากับกำลังสองของจำนวนที่แทนปีพอดี ดังนี้
24² + 10² = 26²
576 + 100 = 676
จำนวน 10, 24 และ 26 จึงเป็นชุดของจำนวนเต็มบวกที่เรียกว่า พีทาโกเรียนทริเปิล (Pythagorean Triple) ซึ่งสามารถใช้แทนความยาวของด้านทั้งสามของรูปสามเหลี่ยมมุมฉากได้
ทฤษฎีบทนี้ไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะในห้องเรียน แต่ยังประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันและงานหลากหลายสาขา เช่น การคำนวณความยาวของบันไดที่พาดกับกำแพง การหาระยะทางระหว่างจุดสองจุดในระบบพิกัดฉาก ตลอดจนการออกแบบอาคารและสิ่งก่อสร้างในงานวิศวกรรม
Fun Fact: เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับวันทฤษฎีบทพีทาโกรัส
- วันพิเศษที่ต้องรออีกเกือบ 79 ปี! วันที่ 24 ตุลาคม 2026 เป็นวันทฤษฎีบทพีทาโกรัสครั้งสุดท้ายของคริสต์ศตวรรษที่ 21 (เมื่อกำหนดให้จำนวนที่แทนปีสองหลักสุดท้ายแทนความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก) โดยครั้งถัดไปจะตรงกับวันที่ 4 มีนาคม 2105 (4/3/05) ซึ่งสอดคล้องกับชุดของจำนวน 3, 4 และ 5
- ชุดของจำนวน 3, 4, 5 มีความพิเศษอย่างไร? เพราะ 3² + 4² = 5² และเป็นพีทาโกเรียนทริเปิลที่ประกอบด้วยจำนวนเต็มบวกที่มีค่าน้อยที่สุด
- ความรู้นี้มีมาก่อนพีทาโกรัส! แม้ทฤษฎีบทจะตั้งชื่อตามพีทาโกรัส นักคณิตศาสตร์ชาวกรีกโบราณ แต่มีหลักฐานว่าชาวบาบิโลนรู้จักความสัมพันธ์ทางคณิตศาสตร์ที่สอดคล้องกับทฤษฎีบทนี้มากกว่า 1,000 ปีก่อนสมัยของเขา โดยพบหลักฐานสำคัญบนแผ่นดินเหนียวโบราณที่เรียกว่า พลิมป์ตัน 322 (Plimpton 322)
วันทฤษฎีบทพีทาโกรัสจึงเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ชวนให้เราเห็นว่า คณิตศาสตร์ไม่ได้อยู่เพียงในตำรา แต่ยังซ่อนความน่าสนใจไว้ในสิ่งใกล้ตัว แม้กระทั่งตัวเลขบนปฏิทิน!