ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

ธรรมชาติช่วยดูแลเรา มากกว่าที่เราคิด

ธรรมชาติช่วยดูแลเรา มากกว่าที่เราคิด

แก้ไขล่าสุดเมื่อ: จำนวนการเข้าชม 31 ครั้ง

คุณเคยสงสัยไหมว่า… ถ้าธรรมชาติเป็นพนักงานบริษัท เขาจะได้รับเงินเดือนเท่าไหร่?

ความจริงก็คือ ธรรมชาติทำงานให้เราตลอด 24 ชั่วโมงโดยไม่มีเงินเดือน ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า “บริการทางระบบนิเวศ” (Ecosystem Services) ซึ่งทำหน้าที่เป็นระบบพยุงชีพที่ซับซ้อนและมีมูลค่ามหาศาล และเนื่องในวาระ วันความหลากหลายทางชีวภาพ 2026 (Biodiversity Day 2026) ที่มาพร้อมแนวคิด “Acting locally for global impact” สสวท. อยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักกับ 4 บทบาทที่ธรรมชาติ “ดูแล” พวกเราในทุกๆ วัน

1. ป่าไม้: “เครื่องฟอกอากาศ” และ “อ่างเก็บน้ำ” ของประเทศ

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้เปิดเผยข้อมูลที่น่าสนใจว่า ผืนป่าในประเทศไทยที่มีพื้นที่รวมประมาณ 102 ล้านไร่ สามารถดูดซับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ได้ถึงปีละ 28.6 ล้านตัน และปล่อยแก๊สออกซิเจนออกมาให้เราหายใจถึง 20.8 ล้านตันต่อปี นอกจากนี้ ป่าต้นน้ำยังเปรียบเสมือนอ่างเก็บน้ำธรรมชาติที่ช่วยกักเก็บน้ำไว้ในระบบได้ถึงประมาณ 4.2 หมื่นล้านลูกบาศก์เมตร ข้อมูลจาก กรมอุทยานฯ ระบุว่าปริมาณน้ำนี้เทียบเท่ากับการเก็บน้ำในเขื่อนภูมิพลถึง 3 เขื่อนรวมกัน

2. พื้นที่ชุ่มน้ำ: “ฟองน้ำยักษ์” ป้องกันอุทกภัย

สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ให้คำนิยามพื้นที่ชุ่มน้ำ เช่น บึง พรุ และทุ่งหญ้าน้ำท่วมขัง ว่าเป็น “ฟองน้ำธรรมชาติ” ของประเทศ โดยประเทศไทยมีพื้นที่ชุ่มน้ำกระจายอยู่กว่า 22.8 ล้านไร่ (คิดเป็นร้อยละ 6.75 ของพื้นที่ประเทศ) พื้นที่เหล่านี้ทำหน้าที่รับน้ำหลากและชะลอการไหลของน้ำ ช่วยลดความรุนแรงของน้ำท่วมที่จะเข้าสู่บ้านเรือนและพื้นที่เกษตรกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ  

3. ป่าชายเลน: “กำแพงมีชีวิต” และ “Blue Carbon”

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยบูรพา พบว่าระบบรากที่ซับซ้อนของป่าชายเลนสามารถช่วยลดทอนพลังงานของคลื่นลมได้มหาศาล ซึ่งในบางกรณีสามารถลดความสูงของคลื่นได้มากกว่า 50% ช่วยป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งที่รุนแรงถึง 12 เมตรต่อปีในบางพื้นที่ นอกจากนี้ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ยังให้ข้อมูลสำคัญว่า ป่าชายเลนคือแหล่งกักเก็บ “คาร์บอนสีน้ำเงิน” (Blue Carbon) ที่ทรงพลังที่สุด โดยดูดซับ CO2 ได้สูงถึง 9.4 ตันต่อไร่ต่อปี

4. จุลินทรีย์ในดิน: “วิศวกรตัวจิ๋ว” ผู้สร้างความอุดมสมบูรณ์

แม้จะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ กรมพัฒนาที่ดิน รายงานว่าในดินที่สมบูรณ์เพียง 1 กรัม อาจมีจุลินทรีย์อาศัยอยู่หลายสิบล้านเซลล์ พวกมันทำงานเสมือนโรงงานเคมีธรรมชาติที่คอยย่อยสลายของเสียและหมุนเวียนธาตุอาหารให้แก่พืช จุลินทรีย์เหล่านี้คือหัวใจสำคัญของความมั่นคงทางอาหารและการเกษตรยั่งยืน ช่วยให้ดินอุดมสมบูรณ์และลดความจำเป็นในการใช้ปุ๋ยเคมี

“Acting locally for global impact”

อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (CBD) ได้กำหนดประเด็นหลักในปี 2026 เพื่อเน้นย้ำว่า “การลงมือทำในระดับท้องถิ่น ส่งผลกระทบที่ยิ่งใหญ่ต่อโลก” การที่เราช่วยกันดูแลต้นไม้เพียงหนึ่งต้น การอนุรักษ์พื้นที่รับน้ำในชุมชน หรือการลดการใช้สารเคมีในสวนหลังบ้าน ทั้งหมดนี้คือจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ช่วยรักษา “บริการจากธรรมชาติ” ที่คอยดูแลและปกป้องคนทั้งโลก

—————————-
เมื่อเราดูแลธรรมชาติ ธรรมชาติก็จะดูแลเราตลอดไป
—————————-

รายการอ้างอิง (References)

สงวนลิขสิทธิ์ © พ.ศ. 2559-2569 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สงวนลิขสิทธิ์ © พ.ศ. 2559-2569 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี