เช้ามืดวันพรุ่งนี้ อย่าลืมตั้งนาฬิกาปลุก! เพราะหากท้องฟ้าเป็นใจ คุณจะมีโอกาสได้ชมหนึ่งในปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่สวยงามที่สุดของเดือนกรกาคม เมื่อ ดวงจันทร์ผ่านหน้ากระจุกดาวลูกไก่ (Occultation of the Pleiades) กลุ่มดาวเล็ก ๆ ที่คนทั่วโลกต่างรู้จักในนาม “7 สาวพี่น้อง” (Seven Sisters)

ปรากฏการณ์นี้สามารถเริ่มสังเกตได้ตั้งแต่เวลาประมาณ 04:25 น. ของเช้ามืดวันที่ 11 กรกฎาคม 2569 เป็นต้นไป จนถึงรุ่งเช้าทางทิศตะวันออก บริเวณ กลุ่มดาววัว (Taurus) นับเป็นช่วงเวลาที่ดวงจันทร์และกระจุกดาวลูกไก่ปรากฏอยู่ใกล้กันอย่างงดงาม เปิดโอกาสให้ผู้ที่ตื่นเช้าได้สัมผัสวัตถุท้องฟ้าที่มนุษย์เฝ้ามองและเล่าขานกันมายาวนานนับพันปี

แต่เคยสงสัยกันหรือไม่ว่า เหตุใดเราจึงเรียกกระจุกดาวเล็ก ๆ ที่มีรูปร่างคล้าย “กระบวยจิ๋ว” บนท้องฟ้าว่า “7 สาวพี่น้อง” (Seven Sisters) ทั้งที่คนส่วนใหญ่มักมองเห็นด้วยตาเปล่าเพียงประมาณ 6 ดวงเท่านั้น

ปริศนาเรื่อง “น้องสาวที่หายไป” นี้ปรากฏอยู่ในเรื่องเล่าของหลายวัฒนธรรมทั่วโลก ไม่ใช่เฉพาะในตำนานกรีกที่กล่าวถึงบุตรสาวทั้ง 7 ของยักษ์แอตลาสเท่านั้น ในหลายวัฒนธรรม ตำแหน่งของกระจุกดาวลูกไก่ยังถูกใช้เป็นสัญญาณบอกการเปลี่ยนฤดูกาล รวมถึงเทศกาลสำคัญของชาวเซลต์โบราณที่ต่อมาพัฒนาเป็นเทศกาลฮาโลวีนในปัจจุบัน

ในความเป็นจริง จำนวนดาวที่เรามองเห็นด้วยตาเปล่าไม่ได้มีค่าตายตัว แต่ขึ้นอยู่กับความมืดของท้องฟ้า สภาพบรรยากาศ และสายตาของผู้สังเกต ภายใต้ท้องฟ้าที่มืดสนิทและมีสภาพอากาศเหมาะสม ผู้ที่มีสายตาดีอาจมองเห็นดาวในกระจุกนี้ได้มากกว่า 6–7 ดวง และเมื่อใช้กล้องโทรทรรศน์สังเกต จะพบว่ากระจุกดาวนี้ประกอบด้วยดาวฤกษ์อีกจำนวนมากที่ซ่อนตัวอยู่

ในทางดาราศาสตร์ กระจุกดาวลูกไก่ (Pleiades / Messier 45 / M45) เป็นกระจุกดาวเปิดที่อยู่ห่างจากโลกประมาณ 445 ปีแสง ประกอบด้วยดาวฤกษ์นับพันดวงที่ยึดเหนี่ยวกันด้วยแรงโน้มถ่วง และเดินทางผ่านอวกาศไปด้วยกันด้วยความเร็วประมาณ 40 กิโลเมตรต่อวินาที

หนึ่งในความโดดเด่นของกระจุกดาวแห่งนี้คือ แสงสีน้ำเงินจาง ๆ ที่โอบล้อมดาวฤกษ์สว่างหลายดวง ซึ่งเกิดจาก เนบิวลาสะท้อนแสง (Reflection Nebula) เมื่อแสงจากดาวฤกษ์อายุน้อยที่มีอุณหภูมิสูงไปสะท้อนกับฝุ่นระหว่างดาว ทำให้เกิดภาพอันงดงามจนกลายเป็นหนึ่งในวัตถุท้องฟ้าที่ได้รับการบันทึกภาพมากที่สุดแห่งหนึ่ง

องค์ความรู้เกี่ยวกับกระจุกดาวลูกไก่ยังคงได้รับการต่อยอดอย่างต่อเนื่อง จากข้อมูลของภารกิจอวกาศ Gaia และ TESS นักดาราศาสตร์พบว่ากระจุกดาวลูกไก่เป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างขนาดใหญ่ที่เรียกว่า Greater Pleiades Complex ซึ่งประกอบด้วยดาวฤกษ์อายุน้อยที่มีต้นกำเนิดร่วมกันกว่า 3,000 ดวง กระจายตัวครอบคลุมพื้นที่กว้างถึงประมาณ 1,950 ปีแสง การค้นพบนี้ช่วยให้นักดาราศาสตร์เข้าใจวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น และชี้ให้เห็นว่าดาวจำนวนมากในบริเวณนี้ถือกำเนิดจากเมฆแก๊สและฝุ่นขนาดมหึมาแหล่งเดียวกัน ราวกับเป็นสมาชิกของครอบครัวใหญ่ในจักรวาล

สำหรับผู้ที่อยากสัมผัสความงดงามของปรากฏการณ์นี้ เพียงตื่นเช้าแล้วมองไปทางทิศตะวันออกใน เช้ามืดวันที่ 11 กรกฎาคม 2569 ก็จะได้เห็นการพบกันของดวงจันทร์กับกระจุกดาวลูกไก่ด้วยตาเปล่า และหากมีกล้องสองตา (Binoculars) สักอัน คุณจะค้นพบว่า ภายในกระจุกดาวเล็ก ๆ ที่เห็นเพียงไม่กี่ดวงนั้น ยังมีดาวฤกษ์อีกมากมายซ่อนตัวอยู่ รอให้เราออกไปสำรวจด้วยสายตาของตนเอง

บางครั้ง ความมหัศจรรย์ของจักรวาลก็ไม่จำเป็นต้องเดินทางไปไกล เพียงแค่เงยหน้ามองท้องฟ้าในเวลาที่เหมาะสม ก็อาจได้พบกับเรื่องราวที่มนุษย์เฝ้ามองและเล่าขานต่อกันมานานนับพันปี

หมายเหตุ: การมองเห็นปรากฏการณ์อาจแตกต่างกันไปตามสภาพอากาศ สภาพท้องฟ้า และพื้นที่สังเกตการณ์ของแต่ละแห่ง

• Facebook
• Twitter
• Line