บทความนี้ผู้เขียนได้สรุปจากการรับฟังบรรยายพิเศษเรื่อง “การพัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์และผลกระทบที่มีต่อระบบการศึกษา” โดย รองศาสตราจารย์ ดร.วีระพงษ์ แพสุวรรณ ประธานกรรมการ สสวท. ในการประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ในโรงเรียน ระดับชาติ ครั้งที่ 25 (วทร.25) เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์ จังหวัดฉะเชิงเทรา
AI กำลังเปลี่ยนระบบการศึกษา ทั้งการจัดการเรียนรู้ การวัดประเมินผล และบทบาทของครูผู้สอน จากผู้ถ่ายทอดเนื้อหาไปสู่ผู้ออกแบบการเรียนรู้ พี่เลี้ยง และผู้สนันสนุนให้ผู้เรียนเกิดความคิดตั้งคำถาม ตรวจสอบข้อมูล และนำความรู้ไปใช้แก้ปัญหาได้จริง
โอกาสสำคัญของ AI คือการช่วยปรับกระบวนการเรียนรู้ให้เหมาะกับผู้เรียนแต่ละคน ลดอุปสรรคด้านภาษาและรูปแบบการเข้าถึงความรู้ รวมถึงช่วยลดภาระงานซ้ำซ้อนของครู เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานทั้งคุณภาพและปริมาณให้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม การใช้ AI มากเกินไปอาจทำให้ผู้เรียนพึ่งพาคำตอบสำเร็จรูป ขาดการฝึกคิดวิเคราะห์ ฝึกฝนทักษะที่จำเป็น กระทบจริยธรรมทางวิชาการ ความเป็นส่วนตัว และอาจเพิ่มความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา
ดังนั้น การมอบหมายงาน การบ้าน และการประเมินผล ควรให้ความสำคัญกับกระบวนการคิดและการได้มาของข้อมูลมากกว่าคำตอบสุดท้าย โดยให้ผู้เรียนสามารถอธิบายเหตุผล ตรวจสอบข้อผิดพลาด ใช้หลักฐานประกอบ มีความรับผิดชอบต่อผลงานของตนและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
แนวทางสำคัญไม่ใช่การ ห้ามใช้ AI แต่ปรับให้เป็น Human-Centered AI หรือการใช้ AI โดยยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ให้ครูและผู้เรียนยังเป็นผู้กำหนดเป้าหมาย ตรวจสอบ ตัดสินใจ และรับผิดชอบต่อผลลัพธ์พร้อมพัฒนาแนวปฏิบัติในการใช้ AI อย่างเหมาะสม มีการการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล มุ่งสู่การประเมินแบบเน้นสมรรถนะ เพิ่มสมรรถนะ AI สำหรับครู และบรรจุ AI Literacy เพิ่มในหลักสูตรการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม
———————
Human-Centered AI คือการใช้ AI เพื่อยกระดับศักยภาพของมนุษย์
ไม่ใช่ลดทอนความสามารถในการคิดของมนุษย์
———–
สนใจสามารถรับชมคลิปการบรรยายพิเศษ: https://www.facebook.com/share/v/18aE1AjiZF/