ชมคลิป https://drive.google.com/file/d/1aZ1qj7OvWhd1gMp0wwQAANNvzCBCvEcM/view?usp=sharing
หมาของฉัน “แกล้งตาย” “คาบของไว้ในปากแล้ววิ่งไปทั่ว” “กลัวเสียงฟ้าร้อง” “ถูกแมวตบ” “ชอบกินทุเรียน”…ฯลฯ
พฤติกรรมเหล่านี้ เพื่อน ๆ ที่เป็นเจ้าของสุนัขทั้งหลายคงได้พบเจอ และทำให้หลงรักพวกเขา พร้อมให้ความอบอุ่นและดูแลความเป็นอยู่สุขทุกข์อย่างดีที่สุด แต่รู้ไหม…ยังมีสุนัขที่น่าสงสารอีกมาก
วันที่ 26 สิงหาคม เป็นวันสุนัขโลก เริ่มต้นขึ้นครั้งแรกในปี 2004 โดย Colleen Paige นักรณรงค์เพื่อสวัสดิภาพสัตว์และผู้เชี่ยวชาญด้านความเป็นอยู่ของสัตว์เลี้ยง เธอเลือกวันที่ 26 สิงหาคม เพราะเป็นวันที่ครอบครัวของเธอรับน้องหมาไร้บ้านชื่อ Sheltie จากศูนย์พักพิงสัตว์ในท้องถิ่นมาเป็นสมาชิกใหม่
วัตถุประสงค์ของการเฉลิมฉลองวันพิเศษนี้คือเพื่อให้เราหันมาใส่ใจความต้องการของสุนัข สภาพความเป็นอยู่ของสุนัขที่เหมาะสมต่อการใช้ชีวิต รวมไปถึงการดึงสุนัขออกจากสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย และส่งเสริมการอุปการะสุนัขจากสถานพักพิงสัตว์ แทนการซื้อสุนัขจากแหล่งผิดกฎหมายหรือโรงงานผลิตลูกสุนัข (Puppy mill) สำหรับประเทศไทยจะหมายถึงฟาร์มสุนัขที่ไม่ได้มาตรฐาน
หมาหรือสุนัขเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Canis familiaris มนุษย์เลี้ยงสุนัขไว้เป็นเพื่อน ไว้เฝ้าบ้าน หลาย ๆ คนคงลืมนึกไปเลยว่า จริง ๆ แล้วสุนัขมีประโยชน์ในการช่วยผ่อนคลายความเครียด เพียงแค่ลูบตัวสุนัขเบา ๆ ไปมา ช่วยลดความเครียดให้คุณได้ เพราะร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนแห่งความสุขออกมา ได้แก่ โดปามีน (Dopamine) ออกซิโทซิน (Oxytocin) เซโรโทนิน (Serotonin) และเอนดอร์ฟิน (Endorphin) ที่เรียกรวม ๆ ว่า DOSE งานวิจัยพบว่า การได้สัมผัสหรือสบตาสุนัขของคุณเพียงไม่กี่นาที ทำให้ฮอร์โมนแห่งความสุขเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ ความเสียใจ ความเจ็บปวดหรือแม้แต่คอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่หลั่งเมื่อมีความเครียดก็จะลดลงด้วยเช่นกัน เมื่อเรามีความสุข สมองจะสั่งการไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมของร่างกาย
สุนัขมีความสามารถด้านการดมกลิ่นที่ดีเยี่ยม สุนัขมีเซลล์สมองส่วนที่ใช้สำหรับดมกลิ่นใหญ่กว่ามนุษย์ 40 เท่า และมีหน่วยรับความรู้สึกสำหรับรับกลิ่นจำนวนมากที่จมูกของมัน นั่นคือ มนุษย์มีอยู่ 5 ล้านหน่วย ในขณะที่สุนัขมีอยู่ 220 ล้านหน่วย สุนัขจึงมีความสามารถด้านนี้ที่เก่งกว่ามนุษย์ 10,000 to 100,000 เท่า สามารถตรวจจับกลิ่นได้ที่ระดับความเข้มข้นต่ำถึงหนึ่งส่วนในล้านล้านส่วน (part per trillion; ppt) และได้กลิ่นไกลถึงประมาณ 20 กิโลเมตร
นอกจากประสาทสัมผัสด้านการดมกลิ่นแล้ว สุนัขยังรับรู้แสงอัลตร้าไวโอเล็ต และสนามแม่เหล็กไฟฟ้าได้อีกด้วย คุณสมบัติพิเศษต่าง ๆ ของสุนัขจึงทำให้สุนัขถูกฝึกฝนเพื่อใช้ช่วยเหลือมนุษย์ โดยสุนัขสามารถเรียนรู้คำศัพท์ได้ถึง 100 คำ ไม่ว่าจะเป็น นำทางให้ผู้พิการทางสายตา ดมกลิ่นในงานของตำรวจ หรือดับเพลิง สุนัขรับรู้อารมณ์ของมนุษย์ได้จากการดมกลิ่น รวมถึงโรคภัยไข้เจ็บของมนุษย์ได้ด้วย
สุนัขมีเหงื่อ เป็นวิธีการที่สุนัขจะระบายความร้อนภายในร่างกายออกมา นอกจากจะออกเป็นเหงื่อทางอุ้งตีนแล้ว ยังระบายด้วยการแลบลิ้นได้อีกด้วย
สุนัขมีอายุเฉลี่ย 10 – 13 ปี บางตัวอยู่ได้ถึง 27 ปี โดยสุนัขตัวใหญ่จะมีอายุเฉลี่ยสั้นกว่าสุนัขตัวเล็ก มีทฤษฎีหนึ่งอธิบายไว้ว่า เพราะสุนัขตัวใหญ่เจริญเติบโตอย่างรวดเร็วทำให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งสูงขึ้น นอกจากนี้ สุนัขพันธุ์ผสมมีแนวโน้มจะอายุยืนกว่าสุนัขพันธุ์แท้ เพราะเป็นการเพิ่มความเสี่ยงของยีนที่เป็นอันตราย
สุนัขกระดิกหางก็มีความหมายนะ ทายซิ ถ้ากระดิกเอียงไปทางซ้ายและเอียงไปทางขวามีความหมายเหมือนกันหรือไม่ คำตอบคือ ไม่เหมือนกัน ถ้ากระดิกเอียงไปทางขวา นั่นคือ กำลัง happy มีความสุข ตื่นเต้นดีใจที่ได้พบเจ้าของ แต่เมื่อเอียงไปทางซ้ายนั่นคือ รู้สึกเครียด อืมมม….หมาก็เครียดได้หรือนี่ หรือแม้แต่ระดับความสูงของการกระดิกหางก็มีความหมายเช่นกัน
สุนัขมองเห็นเพียงสีขาวและดำเป็นความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง หากแต่ลักษณะการมองเห็นแตกต่างจากมนุษย์ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมมีจอประสาทตา (retina) สำหรับรับรู้สีซึ่งอยู่ที่ด้านหลังของดวงตา เรตินานี้จะมีเซลล์รูปแท่ง (rod cell) ซึ่งไวต่อการรับแสงสว่างและมีเซลล์รูปกรวย (cone cell) สำหรับแยกสี มนุษย์มีเซลล์รูปกรวยอยู่ 3 ชนิด ซึ่งตอบสนองต่อแสงสีแดง สีน้ำเงิน และสีเขียวตามลำดับ มนุษย์จึงสามารถรับรู้สีสันต่าง ๆ ได้นับพันเฉดสีจากการผสมผสานสัญญาณจากเซลล์รับแสงทั้ง 3 ชนิดนี้ ในทางกลับกัน สุนัขมีเซลล์รับแสงรูปกรวยเพียง 2 ชนิด คือชนิดที่รับแสงสีน้ำเงินและสีเหลือง บ่งชี้ว่าสุนัขอาจมีภาวะตาบอดสีบางรูปแบบ ทำให้ไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างสีเขียว สีเหลือง บางการศึกษาพบว่าสุนัขมีความยากลำบากในการแยกแยะสีบางสี ในขณะที่บางการศึกษาพบว่าสุนัขสามารถแยกวัตถุสีแดง สีน้ำเงิน และสีเขียวได้ แม้ว่าจะทำได้ไม่ดีเท่ากับมนุษย์ก็ตาม
สุนัขมองเห็นตอนกลางคืนได้ดีกว่ามนุษย์ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะจอประสาทตาของมันมีเซลล์รูปแท่งซึ่งไวต่อการรับแสงอยู่ถึง 97% มากกว่าของมนุษย์ที่มี 95% นอกจากนั้น ยังมีโครงสร้างบางอย่างที่มนุษย์ไม่มี
มนุษย์เลี้ยงสุนัขไว้เป็นเพื่อน และช่วยเฝ้าบ้าน ไม่ว่าจะเลี้ยงด้วยเหตุผลใด เราก็ต้องเลี้ยงด้วยความรัก ความเมตตา ดูแลทุกข์สุขทั้งทางร่างกายและจิตใจ เรียนรู้พฤติกรรมเพื่อตอบสนองความต้องการ เวลาสุนัขอยากเล่น จะทำเสียงพ่นลมหายใจซึ่งเทียบเท่าการหัวเราะของสุนัข สำหรับใครที่กำลังคิดอยากจะมีสุนัขไว้เลี้ยงบ้าง ลองพิจารณาเลือกสุนัขจากศูนย์พักพิงก่อนเป็นอันดับแรก
เหตุผลที่เราควรอุปการะสุนัขแทนการซื้อมาเลี้ยง โดย Ann G.
- ได้ช่วยเหลือถึง 2 ชีวิต ได้แก่ น้องหมาที่เรารับมา และน้องหมาน่าสงสารตัวใหม่ที่จะได้เข้ามาแทนที่ในศูนย์พักพิง
- ไม่เป็นการสนับสนุนโรงงานผลิตลูกหมา เพราะโรงงานจะเน้นทำกำไรมากกว่าคุณภาพชีวิตของหมา แม่หมาจะถูกทำให้ท้องเพื่อให้ลูกอยู่เรื่อย ๆ เมื่อหมดประโยชน์ก็จะถูกกำจัด บางแห่งมีสภาพความเป็นอยู่ที่แย่อีกด้วย
- ให้โอกาสในการใช้ชีวิตกับหมาตัวนั้น ทั้งเรื่องความเป็นอยู่และความรัก
- เราได้รับสัตว์สุดพิเศษที่ไม่เหมือนใคร นั่นคือ น้องหมาในบ้านพักอาจจะมีสายพันธุ์ที่ผสมกันมาหลากหลาย หรืออาจได้พันธุ์แท้ แต่ที่แน่ ๆ คือ น้องหมาตัวนี้ไม่เหมือนหมาตัวอื่น ๆ แน่ ๆ และเค้าจะรักเราสุดหัวใจเลย
- การได้ช่วย 1 ชีวิต เป็นการเปลี่ยนแปลงชีวิตของเรา
ในประเทศไทยมีศูนย์พักพิงสุนัขจำนวนมาก เช่น ศูนย์ควบคุมสุนัขกรุงเทพมหานคร มูลนิธิดับเบิลยู วี เอส ไทยแลนด์ (WVS Thailand) ก่อนจะเลี้ยงสุนัขสักตัว ขอให้พิจารณาศูนย์พักพิงก่อนเป็นอันดับแรก ลองเริ่มต้นด้วยการไปเยี่ยมชมศูนย์พักพิง บริจาคสิ่งของ ให้อาหาร หรือใช้เวลาอยู่กับพวกเขาสักครู่ แล้วลองเปิดใจ…สบตาสุนัขสักตัว คุณอาจพบว่าดวงตาคู่นั้นกำลังรอ “บ้าน” มาตลอดชีวิต
ในวันสุนัขโลก 26 สิงหาคมนี้ หากคุณกำลังคิดจะมีเพื่อนสี่ขาสักตัว ลองเลือก “รับเลี้ยง” แทน “ซื้อ” เพราะการตัดสินใจเพียงครั้งเดียวของคุณ อาจเปลี่ยนทั้งชีวิตของสุนัขตัวหนึ่ง และในเวลาเดียวกัน พวกเขาก็อาจเปลี่ยนชีวิตของคุณให้เต็มไปด้วยความรัก ความซื่อสัตย์ และความสุขในแบบที่คาดไม่ถึง
ขอขอบคุณเนื้อหาจาก
https://www.facebook.com/street.dog.rescue
https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/clyndgj02y0o
https://www.bbcearth.com/factfiles/animals/mammals/dog
AI ผู้ช่วยจาก : ChatGPT, Google FLOW, Google AI Studio และ Gemini
เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับ
จอประสาทตาได้ที่ https://www.scimath.org/video-biology/item/10796-2019-09-26-08-30-00
วัฏจักรชีวิตของสัตว์ได้ที่ https://proj14.ipst.ac.th/p3/p3-sci-book-1/sci-p3b1-017/