วันดีเอ็นเอโลก (World DNA Day)

รู้หรือไม่? วันที่ 25 เมษายนของทุกปี เป็นวันดีเอ็นเอโลก (World DNA Day) เพื่อรำลึกถึงการค้นพบโครงสร้างและหน้าที่ของ DNA ซึ่งนับเป็นหนึ่งในความก้าวหน้าที่ยิ่งใหญ่ที่สุดทางวิทยาศาสตร์ นำไปสู่การไขความลับของการถ่ายทอดรหัสพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต

DNA คืออะไร

DNA ย่อมาจาก deoxyribonucleic acid เป็นสารพันธุกรรมที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดลักษณะของสิ่งมีชีวิตไปสู่รุ่นต่อ ๆ ไป โดยมีทั้งส่วนที่ควมคุมลักษณะทางพันธุกรรมใน DNA เรียกว่า “ยีน” และส่วนที่ไม่ได้ควบคุมลักษณะทางพันธุกรรม

 องค์ประกอบทางเคมีของ DNA

DNA เป็นกรดนิวคลิอิกชนิดหนึ่งซึ่งเป็นพอลิเมอร์สายยาว ประกอบด้วยหน่วยย่อยที่เรียกว่า นิวคลีโอไทด์ (nucleotide) ซึ่งนิวคลีโอไทด์ประกอบด้วย 3 ส่วนย่อย ได้แก่ น้ำตาลดีออกซีไรโบส ไนโตรจีนัสเบส และหมู่ฟอสเฟต ซึ่งทั้ง 3 ส่วนจะประกอบกันโดยมีน้ำตาลดีออกซีไรโบสเป็นแกนหลัก มีไนโตรจีนัสเบสต่ออยู่ที่คาร์บอนตำแหน่งที่ 1 และหมู่ฟอสเฟตต่ออยู่ที่คาร์บอนตำแหน่งที่ 5

โครงสร้างของ DNA

DNA ประกอบด้วยพอลินิวคลีโอไทด์ 2 สาย ซึ่งเชื่อมกันด้วยพันธะไฮโดรเจนระหว่างเบสคู่สม โดย A คู่กับ T และ C คู่กับ G เสมอ เกิดเป็นโครงสร้างเกลี่ยวคู่ (double helix) มีทิศทางเวียนขวาคล้ายบันไดเวียน

สมบัติที่สำคัญของ DNA

DNA สามารถเพิ่มจำนวนได้โดยมีลักษณะเหมือนเดิม สามารถถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมจากรุ่นพ่อแม่ไปยังรุ่นลูกได้ สามารถควบคุมให้เซลล์สังเคราะห์สารต่าง ๆ เพื่อแสดงลักษณะทางพันธุกรรมให้ปรากฏ และอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้บ้าง ซึ่งการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี้ อาจทำให้เกิดลักษณะทางพันธุกรรมที่แตกต่างไปจากเดิม และเป็นปัจจัยหนึ่งที่นำไปสู่วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต

เกร็ดน่ารู้!! เทคโนโลยี DNA กับ COVID-19

การตรวจ COVID-19 ด้วยวิธี RT-PCR เป็นการเปลี่ยน RNA สายเดี่ยวของไวรัสมาเป็น DNA สายคู่ แล้วนำมาเพิ่มปริมาณด้วยเทคนิค PCR (polymerase chain reaction) ทำให้สามารถตรวจวัดได้แม้มีเชื้อปริมาณน้อยหรือเพิ่งได้รับเชื้อมาไม่นาน มีความไวและความจำเพาะสูง อีกทั้งยังทราบผลตรวจได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ

รียนรู้ออนไลน์เกี่ยวกับ DNA และสารพันธุกรรม ได้ในคลิปการสอนคุณภาพ Project 14

 อ้างอิง :

  • 1) หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา ม.4 เล่ม 2 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)
  • 2) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ชีวภาพ ม.4 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)